|
ağulonmak-ağulomak |
zehirlenmek...sıçon ağusi verdi uğa
ağuledi uni.. |
|
açar |
öküz..türki türkiyi açar türki bilmeyen
kaçar seni kadar türki bilur bizum ahere
açar… |
|
adı beyuk ardı koğuk |
adı var şanı yok anlamında içi boş |
|
afkurmak |
köpek havlaması…afkur itum duysun… |
|
Ağzon |
yalak |
|
aher kapi |
ahırın önü.aher kapiye hurma hurmaye
balta vurma…. |
|
Ahtarmak,ahtarelmak |
ayaktaki bir şeyi yıkmak,yıkılmak(ağac
ahtareldi,ağacı ahtardum) |
|
alaf |
zermeh-çah-paçkar gibi otları
kesme-yapma işi.Ka oreği vurmiş umuze
nere gideyisen?alafe gideyirom.. |
|
aşağa vurmak |
yere düşmek |
|
aşomol |
taze biçilen ot.. |
|
avelçuk etmek |
yemek artığı |
|
Bad |
yamaç(seğerleri konli bade götürdum...) |
|
baş keç gitmak |
neye uğradığını anlamadan parçalanmak
yok olmak.. |
|
bayiz tutmak |
kirin deriye yapışması derinin rengini
değiştirmesi |
|
Beduk |
çam sakızının her bir parçası(bugün bir
çome duştum bedukle aselmişti çomden
aşağa) |
|
beğonen seğerlere sallanursun sertlere |
birşeyi bahane ederek esas isteğini onun
arkasına saklamak |
|
bel- bellemek |
çayırı kazma işi için kullanılan çatal
şeklinde araç..çayırı kaz |
|
beyfasuz |
bi işe yaramamış-bi baltaya sap
olmayan( Beyfasuz beyfasuz dolaşma ) |
|
boçkeloh |
hayvanlarda (ineklerde genellikle
kullanılır).Kuyruk sökümü… olo seğerun
boçkelohine vurma.. |
|
bokiyle doğuşmak |
geçimsizlik, kimseye uyum sağlayamayan
geçimsiz kimseler için kullanılır. |
|
Bolaki |
eğer ki(bolaki deduğumi etmeyesen.sonra
gozume gorunma), |
|
Boron vurmak |
bela vermek(boron vursun ağzuna bidaha
bağuromiyesen.... |
|
boycuş |
felembur-kestane gibi ağaçların
yapraklarının odunundan ayrılma işi...molleri
boycuş edelumda bi oğonk yapalum.. |
|
buceg |
sinek çeşiti seğerleri dişleyen ayrıca |
|
bucig |
buzak |
|
bulme |
yatak odası |
|
bunda vurdum kilici halepte oynar uci |
umursamazlık, benim için hava hoş….köyde
yine sıkça kullandığımız deyimlerimizden
biridir… |
|
Cebernuş |
etin kemikten ayrılması(adom öyle
yuvarlonmiş ki cebernuş olmiş. |
|
Cencği |
bir tür çalı..değnek yapılır |
|
Cerbuçuk |
lazutun püskülü(lazutle cerbuçuklendi) |
|
Ceynig |
salıncak(bugun ğorbolute bi ceynig
oynomişik ki....) |
|
cib |
erkek cinsel organı |
|
comli eşuk |
gaz lambası |
|
Concderep |
bir tür seğer otu |
|
Cug |
kazanın küçüğü(bizum cug neredu) |
|
çaç |
kurumuş yaprak seğerlerin altına sermek
için toplanır |
|
çaçnoç |
çaç koyulan yer |
|
Çah |
odunsu ot (pombul çah yeyi zehirlenecek
yetiş kaaa) |
|
çaşut |
aracılık-arabuluculuk(bizum zomonumuza
böyle çaşut yoğidi..mendil sallamakten
kollağum kerelurdi |
|
çaydonç |
düzensiz disiplinsiz rahat olan kişiler
için kullanılan söz |
|
Çenci |
tutacak-ateşten elleri korumak için
yapılan bez(pelekiyi ateşe salenim
neredu çenci...) |
|
çerot |
ishal tutmak |
|
çeruş |
ishal halindeki dışkı |
|
çeydeh |
çimen koyulan tavan arası çatı |
|
çeyir koşmak |
öküzlere saban takılarak çayırı sürme
işi |
|
çirihta |
unun sulandırılarak yağda pişirilmesiyle
yapılan yiyecek…çirihtayi atmemle havaye
kapup kaçti. |
|
çoğ |
kesilmiş dalları budanmış ağaç |
|
Çomah |
bir tür ot |
|
çorlonmak |
karnını doyurmak… olo hayde çorlon da
git seğerleri getur… |
|
Çorpaz |
beceriksiz,sakar(ne çorpaz adomsen bi
oduni tutamadın |
|
Çuha |
iş yaparken-yük taşırken giyilen eski
yelek hırka kazak( bi çuha ver bağa bi
yol da ben gideyim çimen almağa...) |
|
denaz etmek |
ağızla yapılan alay |
|
deroni |
evlerde ateş yakılan yerin üst
katı..genellikle yazları yaş
otların-kışında mısırın kuruması için
koyulduğu yerdir.. |
|
do |
erkeğe seslenme sözü |
|
edikum |
küçük ahır |
|
Egiş |
ateşi eşelemek için kullanılan demir(...egişi
al da gügüme bi yer yap ateşun kenarine.közleri
çek beri..) |
|
eğrat |
eşe dosta karşılıksız herhangi bir
işinde bir günlük yerdım etmeye giden
kişi.. |
|
eğratluk |
eş ve dostan kendi işinde yardım etmek
için yardım istemek… |
|
Ela |
aptal-salak(ela da ela kaç defa dedum
ela gavure... |
|
Erag etmek |
yağmurun kısa süreli yağması(yok bişey
yağmadi öyle bi erag etti geçti...) |
|
Eselette olmak |
sallantıda olmak(hağu taş uriye
eselettedu ha bi çatson yuvarlonecek...) |
|
felembur |
ıhlamur ağacı |
|
ferahti |
çit...çimenluğun ferahtilerini geri
aldun gitti seğerle hep girdi uriye.. |
|
Ferzeng |
lafın gelişi..orospu...(ferzenge bak
yine ortaluği katti birbirine...) |
|
fuşki |
hayvan dışkısı |
|
fuşki karıştırmak |
uygunsuzluk yaratmak |
|
Gabac-yaboni |
kurt(bugün azdağa bizum buzaği gabacle
kapti....) |
|
Gabun |
birkaç kelapur( bir tutam-avuç içi otun
bir araya getirilerek bağlanması) otun
bağlanması |
|
Gapdeğuş |
seğerlerin bağlarını başlarına
dolamak..bağını başına vermek.. |
|
Gatneri |
büyük kazan |
|
Gavluş-heh |
sütün peynir olmaması (mayanın
tutmaması).. |
|
gecdor |
ufak bok parçası |
|
gecig |
yumak |
|
Geduç |
gaga.uzun ince burun |
|
Geğdaduş |
mide bulantısı sonucu öğürmekmidem öyle
bulondiki geğdaduş et et bi hal
oldum............ |
|
Gelembur |
ateşe kazan-güğüm asmak için yapılmış
demirden zincir…ka encula nere gidersen
kerkencula ne sorarsen… |
|
Genchul |
gürgen çekirdeği |
|
Gerdel |
seğerlere yiyecek verilen yayvan kab |
|
Getiç |
seğer sağılan kab |
|
Getoğ |
süt koyulan kab |
|
gezengor |
çok gezen |
|
Girihli |
hastalıklı hayvan-çelimsiz |
|
Giv |
çam sakızı |
|
Gobit |
normalden kalın estetiksiz şeyler için
kullanır( sen o gobit ellerle yapeyisen
elişi de ben bu güzel ellerumle mi
yapemiyenim) |
|
goc |
ağaçtan yapılan genellikle seğer sağmak
için kullanılan üç bacaklı iskemle….ne
gocluk ağaç ama |
|
goçkeri |
kafa tokuşturmak….seğer öyle goçkeri
vurdi ki…. |
|
Godim |
bir tür ot..rokaya benzer bir ot... |
|
godoha olmak |
çok kirli olmak…hepten kirden godoha
oldi etekluğum… |
|
goliva |
suda pişmiş mısır |
|
Gotol |
lahana kökü.. |
|
Gözü almak |
göze gözükmek( işalla bureleğe uni gozum
alır bi. |
|
Gudal |
seğer yiyeceğini karıştırılan düz tahta
kaşık….önce balta sapıydı sonra keser
sapı en sonunda gudal oldi… |
|
Gudoç |
bir araya getirerek üstüste yığmak(
çimenleyi gudoç ettuk.) |
|
Gundeğ |
tahtadan ahır döşemesi( aheri bu sene
gundeğleduk) |
|
ğaraptuş olmak |
yara bere içinde kalmak… |
|
Ğelat |
yanlış eksik okuma( çok ğelat okudun)...ğelat
melat karişturdun birbirine… |
|
Ğeliça |
mısırın olmamışı küçüğüne denir(
ğeliçaleri seğerlerun heçaçurune attum) |
|
ğhac |
küçük bir parça.....(armudi bi dişledi
ğhac etti, atti... |
|
ğHeh |
mayalanan peynir yapılacak sütün
ısıtırken kıvamını almaması,parça parça
olması..(yeyleci yeyleci yağun peynirun
aci,sütünde ğheh oldi.. |
|
ğhic |
fazlalık-geriye kalan-çöp(kaç oğumden
oğlerume gelup ğhic olma... |
|
Ğorbol |
bir tür ot...kabuğu soyularak taze kısmı
yenilir.. |
|
Ğornuş |
kurt uluması..(bugün topalun diplerinde
gabacle öyle ğornuş edeyidi ki.. |
|
Hartuma |
ev örtmek için kullanınlan ince dar
tahta....(evun usti hartuma yağmur yağar
odama) |
|
Haytepaç |
düşkün,hastalıklı-cılız-zayıf
anlamlarında kullanılır |
|
heçaçur |
artık yiyeceklerin-su katılıp
kaynatılarak yapılan seğer yemeği.. |
|
hedik |
kar ayakkabısı |
|
Hehuş |
ğheh olan sütün son hali |
|
Hekeluk |
pis olan, kirli,pislik…do hekeluk yine o
çorapleyilen mi geçtun pekenun ustine… |
|
hençlomak |
mızmızlanmak ağlamak |
|
Herlu olmamak |
doğru olmamak,sütten çıkmış ak kaşık
olmamak(oda pek herlu değil) |
|
Heşlonmak |
susumak, hararetlenmek………. |
|
heyet |
oturma odası |
|
Hohol |
guguk kuşu…hohol beni sever ona… |
|
Honcoot |
ateşten çıkarılmış yarı yanmış odun(bi
honcoot korom o akelsuz kafona ki
görüsen günuni) |
|
horkur |
hala..babanın kız kardeşi |
|
horkurar |
hala kocası |
|
Hortetuş olmak |
Hamile ineklerin düşük yapması (Olo
seğeri koşturma hortetuş olecek) |
|
hovini almak |
hevesini almak |
|
Hozgani |
geniş yapraklı seğer otu |
|
huçka |
fasulye sırığı |
|
Hukeli |
sinirli-asabi….. |
|
Hulag |
yaş çimenleri kuruması için, dikilen bir
oduna bağlama |
|
Hunduz |
geniş yapraklı ot |
|
iii yok zurna |
ağlayan mızmızlanana susması için alaylı
söz |
|
incor incor etmek |
paramparça etmek |
|
işkillenmek |
şüphelenmek,kuşkulanmak.... Beni da
işkillendurdi.. |
|
işmar etmek |
el göz kaş veya yüz ile yapılan
işaret... Ka işmar ederom onlamaz..ayağine
vururom onlomaz...ben daha ne edeyim |
|
kevret |
Kayrola |
|
ka |
kadına seslenme sözü |
|
kağan etmek |
tarlayı belleyerek ekinlerin ekilmesi
işi…kağancılık ettik |
|
kapıleğe dolaşmak |
kapı kapı dolaşan |
|
kapılerden çıkmamak |
sürekli dışarda kapı kapı dolaşan
manasında kullanılır |
|
kapi köpeği |
başkalarının evine çok giden kapı kapı
dolaşan |
|
karhelez |
kertenkele |
|
kaş gelmek |
sürünmek, zaman öldürmek,boşuna zaman
geçirmek-üreleğe boşine kaş gelma git da
bi iş yap… |
|
kayıp etmak |
israf etmek |
|
Keğduş |
kerhaşın kuruması için sapının
yaprağına kadar yapraktan ayrılmayacak
şekilde olan bölümünün iki-üç parçaya
bölünmesi |
|
Kelapur |
bir avuç dolusu ot.. |
|
Keltat |
bir tür ot |
|
Kergat |
kurumuş çimenin bir kucak dolusu bir
araya getirilerek bağlanması(ka beş
kergat çimeni taşiyemedi de uni
anletiyisen...) |
|
Kerhaş |
geniş yapraklı ot(kerhaşleri keğduş
ettunuz mi...... |
|
kert etmek |
işaret yapmak,,,tahta odun malzemeli
şeyler üzerine oyularak yapılan
iz-işaret,kertik-çentik-çizik |
|
Ketemon |
seğerlere tuz vermek için yapılmış
boğaza asılan kese(ka ketomon neredu
seğerleri sağmağa gidenim...) |
|
kevi |
sağlam-sert…kazuği keviledum daha
koporomez… |
|
kezalonmak |
ufak bir kaza geçirmek |
|
Koknoç |
ahıra giderken giyilen kirlik etek.... |
|
korkma kışun kişinden kork abrilun
beşinden |
eski hesap 5 nisanın çok soğuk
geçebileceğine işaret edilir. |
|
köpeği muncurine siçurmak |
cezasını vermek- tehdit sözü… |
|
kukul |
bir şeyin ucu, başlığı |
|
kulaluş etmek, olmak |
kırıştırmak bükmek birbirine dolayarak
katlamak,katlamadan toplamak |
|
Kuleç |
eğri parantez şeklinde olan..(.köti
kuleç bişe conum bişeye yaramaz. |
|
Kupas |
yüzü koyun(ka uşaği kupas berakma) |
|
kupli |
asma kilit |
|
kurç |
bez parçası….bi kurç alda sil burnuni |
|
kurna |
çeşme,musluk |
|
Lagot |
erkek,uşak(ey gidi lagot sopomi
yememisen heralde... |
|
laşkaya almak |
alaya almak alay etmek |
|
lazut |
mısır |
|
lemçe |
seğer cinsi,(seğerlerimun hepsi
lemçedu..) |
|
Loydu |
sümüklü böcek |
|
Macor |
küçük,kısa |
|
Maçar |
odundan koparılan parça-maçar(bi maçar
koparda ver bağa dişlerumun arasine
girdi hep habu buzak eti... |
|
Mahtor |
dilim...bi mahtor armut da bağa ver... |
|
malez |
suya kepek katılarak yapılan seğer
yemeği |
|
maron |
yayla evlerinde bir tür kiler |
|
Martlapiç |
gözü doymayan-(martlapiç bişeyidi ki
dalardi ortaluğa, hiç bişe bırakmazdi... |
|
Maznuş |
seğerin zehirli ot yemesi sonucu
salyaların akması-ağzının suyun
akması-ağzının köpürmesi |
|
Merahauk |
böğürtlengillerden(azeği verduk köpeğe
sonra dalduk merahaukleğe...) |
|
merom |
istek |
|
mertek |
biçilmiş kalas… evun ustini mertekleduk |
|
Mesur |
ahırda seğerlerin bağlandığı
yiyeceklerinin konduğu geniş tahtadan
yapılmış kısım... |
|
Met |
çalıdan yapılmış 15-20 cm uzunluğunda
sopa ile oynanan oyun aracı...(haci dede
yasakladi met oynomağı,,, |
|
minci(hehaçlı minci,rahli minci) |
çökelek ve çeşitleri |
|
Mocir |
ateşten sıçrayan çok küçük köz
parçası.. |
|
mol |
seğerlere genellikle güzin verilen
kestane- kızılağaç ve felembur
yapraklarından yapılır |
|
monyalamak |
hafiflemek-azalmak…başum oyle ağereyidi
ki şimdi biyez monyalomiş… |
|
morkur |
teyze |
|
morkurar |
teyze kocası |
|
Moşi |
bir tür ot |
|
mozi |
düve…mozi atladi ustuma |
|
Mumeni |
balın süzüldüğü altı dar üstü geniş kab. |
|
Muncur |
suratın ağız kısmı-mimik(o muncurlere
bak muncurlere neye benzeyi zaten... |
|
Mur |
duman isi lekesi(suratuna mur surulmiş) |
|
naliye |
evdeki fazlalıkların koyulduğu artım
yeri. |
|
Odnar |
süt vermeyen çifte(keç) atan seğerin
hareket edememesi için ayağına takılan
ip
(odnarsuz sağamaduk.. |
|
oğonk |
suyun içine felembur-kestane-kızılağaç
yaprakları koyularak kaynatılıp yapılan
seğer yiyeceği |
|
ombar |
ambar |
|
Osnelig |
1930-40 lı yıllarda oynanan bir tür
eski oyun |
|
Paçha |
alel usul yapılmış ufak kulübe… |
|
Paçkar |
bir tür odunsu ot..alaf otlarından bir
tanesi.. |
|
Pahraç |
süt konulan ince belli kab |
|
Peç |
odun parçası |
|
Peçkuş |
lazutların yapraklarının ayrılması
işi...deroniden indur lazutleri peçkuş
edelum… |
|
Peke |
odundan divan şeklinde oturmak yatmak
için yapılmış yer... |
|
Peluş |
dik kayalık |
|
Pentrak |
çürümüş ağaç-odun-kök |
|
Perhel |
kemik... perhelleyini.... |
|
Peronktuş |
hapşırmak |
|
Peştuc |
yemeğe banılmış ekmek parçası(dur dur bi
peçtuş da ben aleyim turşiden... |
|
Petetül |
eli sakar olmak beceriksiz olmak(petetul
bişeyi eline tutomadi.. |
|
Pezuş |
Sıcak havalarda hayvanların serin biryer
bulmak için koşması Seğerler gene
pezuş etti) |
|
Pilunç(eğa-ceza-kar-süs) |
eğreltiye benzer ot ve çeşitleri… sen
oncak pilunç biçersen kaybetme çimenleyi |
|
Pinçho |
kuru çam filizi |
|
Polohuş |
yaralanan veya canı yanan hayvanın
böğürmesi |
|
Por |
sinek türü…oyle hayın por vurdi ki
seğerlere bütün gün pezuş ettile.. |
|
Por bırakmak |
aralık bırakmak…kapıyı ortma ustine
biyez por bırak... |
|
pordik etmek |
öküzlerin boynuz veya ayaklarıyla
toprağı kazması |
|
Puğre |
geniş yapraklı ot |
|
Pur |
biçilen birkaç avuç otun birleştirilerek
bağlanması |
|
Roh |
böğürtlen |
|
Sathar |
su çekmiş odun |
|
sayit |
örümcek |
|
Senacar |
hayvan dışkısının dışarı atılması için
ahırda yapılan yol ark…seğer bi keç
koydi senacare uzatti beni… |
|
sengdaduş |
hıçkırmak…oyle sengdaduş tutti ki… |
|
sesi semi kesilmek |
sessiz kalmak- haber alınamamak-sesini
duyamamak.. Son günleğe sesi semi
kesildi… |
|
Siroğ |
sarmaşık (sıroğun dibinden yine sıroğ
biter) |
|
Sung |
mantar |
|
Surkeloh |
salak aptal-işe yaramaz |
|
şahahi |
kırma, iki cins hayvan cinsinden doğan |
|
Şerat |
mayalanmış sütten peynirin-yoğurdun-mincinin
ayrılmasından sonra kalan su... |
|
Şeron etmek |
sürüklemek- arkona alomasen haböyle
şeron et götür |
|
Şibroh |
çok az süre yağıp duran kar… |
|
şim |
kapı eşiği |
|
Tehlicun |
kuruması için yere serilen yaş çimen... |
|
Temon |
bir direğin veya ağacın etrafına kuru
otların bağlanması... |
|
Termaş |
aksi seğer…termaş gitti çikti en başe da
unden bi taş yuvarlatmadimi… |
|
Ternec |
tarla arazi kapısı…ternece oturmiştum ki
bi da bakarom ne bakersen ayu oteden
beri geleyi… |
|
Terpon vurmak |
tırpanla ot biçmek deyimi. |
|
timiya olmak |
tam uygun olmak, böyle işle içun
timiyadu. |
|
titer |
kelebek…lingi lingi derede. lingi lingi
tepede. lingi lingi iliksiz. lingi lingi
kemiksiz..nedu.. |
|
Tumb |
tümsek |
|
un ufak olmak |
paramparça olmak |
|
Ustupi |
kamçı--at-katır sopası |
|
vaketsuz olmak |
takatı dermanı olmamak |
|
Vaydig |
kadınların giydiğipaçalı don-içlik |
|
vayincig |
zavallı, acıma sözü… vayincig urelere
kimsesuz kaldi. |
|
Vedro |
süt kabı |
|
Veldig |
Çok gezen yerinde duramayan kızlar için
kullanılır.. |
|
Verakoloh |
işe yaramaz-aptal |
|
yoği yuf olmak |
ortadın birden bire yok olmak yeri yarıp
içine girmek |
|
zay etmek |
zayi etmek, köyde genellikle düşmek
biryerini parçalamak anlamında
kullanılır.. seğer zay oldi... |
|
zeboni |
zebani-cehennem bekçisi, ..köyde
genellikle kötü insan anlamında
kullanılır.. ne zebonisen… |
|
Zermeh |
odunsu ot.alaf yapılan otlardan bir
tanesi… |